|
يلدا و مراسمي كه در نخستين شب زمستان و بلندترين شب سال برپا مي شود، سابقه اي بسيار دراز داشته و مربوط مي شود به ايزد مهر. اين رسوم ويژه آريايي هاست و بخصوص پيروان آيين مهر(ميترائيسم) كه هزاران سال آن را در ايران زمين بر پاي داشتند. يلدا يك واژه سرياني به معناي تولد است پيشينيان ما با سپري شدن فصول و بلندي و كوتاهي روز و شب و جهت و حركت و قرار ستارگان آشنايي يافته و كارها و فعاليت هاشان را بر اثر آن تنظيم مي كردند. آنان دريافته بودند كه كوتاه ترين روزها، آخرين روز پاييز، يعني روز سي ام آذر و بلندترين شب ها، نخستين شب زمستان در آغاز دي ماه است. اما بلافاصله پس از اين بلندترين شب سال، آز آغاز دي روزها به تدريج بلندتر و شب ها كوتاه تر مي شود. خورشيد هر روز بيشتر در آسمان مي پايد و نور و گرمي نثار مي سازد، به همين جهت آن شب را يلدا ناميدند، يعني زايش خورشيد شكست ناپذير و چنين بود كه آغاز زمستان را آغاز سال قراردادند. به همين جهت است كه سور و شادي و ميهماني وخوان ويژه* مراسم نوروزي شبيه همان است كه در شب يلدا برگزار مي شد. اين مراسم پس از هزاران سال، تاكنون برجاست و در سراسر ايران زمين به نام شب چله برگزار مي شود.چله بزرگ از اول دي ماه است تا دهم بهمن ماه كه چهل روز تمام ادامه مي يابد. چله كوچك از دهم بهمن ماه است تا بيستم اسفند، و از آن جهت چله كوچك مي گويند كه از شدت سرما مي كاهد. * خوان ويژه(ميزدMyazd) شب چله شامل آجيل لرك، هندوانه، انار و شيريني و ميوه هاي گوناگون است كه همه جنبه نمادي دارند و نشانه بركت، تندرستي، فراواني و شادكامي هستند.
برگرفته از بخش هشتم كتاب: پژوهشي در گاه شماري و جشن هاي ايران باستان |
|
حجاج نه، عالم شده سر تا به بدن گوش
با نطق دل آرای محمّد همه خاموش
منبر ز جهاز شتران ، حکم ز داور
داننده و گوینده ی آن حکم، پیمبر
عنوان سخن، رهبری ساقی کوثر
شمشیر نبی، شیر خدا، فاتح خیبر
کای خلق، بدانید همه تا صف محشر
از ابیض و از اسود و از اصفر و احمر
هر کس که منم بر وی و بر نفس وی اولی
او راست علی ابن عمم رهبر و مولا
عید غدیر عید الله الاکبر و عید آل محمد(صلی الله و علیه و آله و سلم) است و در روایتی از امام صادق(علیه السلام) آمده است که از آنجناب پرسیده شد آیا مسلمانان را غیر از جمعه و فطر و قربان عیدی هست؟
فرمودند:آری. عیدی هست که حرمتش از همۀ اعیاد بیشتر است.
راوی گفت: کدام عید است؟
حضرت فرمودند: روزی است که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) امیر المومنین علی(علیه السلام) را به جانشینی خود نصب فرمود و اعلام کرد: هر که من مولا و آقای اویم، پس علی مولا و آقا و پیشوای اوست و آن روز هیجدهم ذی الحجه است.
برای این روز شریف اعمال زیادی وارد شده که ما به اختصار به بعضی از این اعمال اشاره می کنیم. (جهت تفصیل بیشتر به کتاب شریف مفاتیح الجنان مراجعه شود.)
۱- روزه.
۲- غسل کردن.
۳- زیارت حضرت علی(علیه السلام) که یکی از آنها زیارت “امین الله” است.
۴- خواندن دعای “ندبه“.
۵- چون مؤمنی را ملاقات کند، این تهنیت را بگوید: «الحمد الله الذی جعلنا من المتمسّکین بولایه امیر المومنین و الائمه المعصومین علیهم السلام
علی در عرش بالا بی نظیر است علی بر عالم و آدم امیر است
به عشق نام مولایم نوشتم چه عیدی بهتر از عید غدیر است . . .؟
التماس دعا
